Oświetlenie centrów biznesowych, centrów handlowych i CHR: strefy wspólne i nawigacja

Centra biznesowe i centra handlowo-rozrywkowe (CHR) mają różne przeznaczenie, ale łączy je wspólna cecha: duża powierzchnia, intensywny ruch ludzi i wiele różnych stref funkcjonalnych. Światło w takich obiektach ma zapewniać wygodne poruszanie się, pomagać ludziom orientować się w przestrzeni i wyróżniać ważne strefy: wejścia, recepcje, windy, przejścia i inne miejsca wspólne.

Dużych pomieszczeń nie należy oświetlać według zasady jednakowej jasności na całej powierzchni. Lepiej użyć akcentów świetlnych, które ułatwiają orientację. W centrum biznesowym odwiedzający musi szybko znaleźć recepcję, windę, biuro lub właściwy kierunek. W centrum handlowym (CH) dochodzi do tego współdziałanie światła ogólnego z witrynami sklepów. Witryny muszą być widoczne i wyróżniać się w galerii.

Strefy wspólne jako podstawa projektu

W dużych obiektach komercyjnych szczególną uwagę poświęca się strefom, z których korzystają wszyscy odwiedzający: wejściom, holom, korytarzom, schodom, strefom wind i przejściom.

W takich miejscach człowiek ma bez wysiłku zrozumieć, dokąd iść dalej. Ważne, aby szybko zorientować się, gdzie są wejście, lada administratora, toalety lub potrzebne przejście. Nie trzeba w tym celu oświetlać wszystkich stref najjaśniej. Znacznie ważniejsze jest właściwe rozłożenie światła i czytelne akcenty.

Równie ważne jest unikanie nieprzyjemnych odblasków i światła skierowanego w oczy. W długich korytarzach, wysokich westybulach i innych dużych pomieszczeniach błędy w rozmieszczeniu opraw są szczególnie widoczne. Schemat w projekcie może wyglądać poprawnie, ale po realizacji powoduje dyskomfort na rzeczywistej trasie.

Oświetlenie centrum biznesowego: wejście, lada administratora i strefy wind

W centrach biznesowych główną uwagę warto poświęcić miejscom wspólnym. Gabinety i biura najemcy zwykle urządzają według własnych potrzeb i gustu. Oświetlenie stanowisk pracy logiczniej rozpatrywać osobno. Ten temat opisujemy szerzej w materiale o oświetleniu biurowym.

Pierwsze, co widzi odwiedzający centrum biznesowe, to strefa wejściowa i westybul. Już tutaj ma być jasne, dokąd iść dalej. Recepcja lub lada informacyjna zwykle jest jednym z głównych punktów orientacyjnych. Można ją więc dodatkowo wyróżnić światłem, aby zwrócić uwagę i ułatwić poruszanie się.

To samo podejście obowiązuje przy windach. Oświetlenie ma pomóc odwiedzającemu szybko je znaleźć i zrozumieć dalszą trasę. Dotyczy to zwłaszcza przestronnych holi i budynków o złożonym układzie.

Do oświetlenia ogólnego centrów biznesowych nadają się oprawy wpuszczane i natynkowe. Konkretne rozwiązanie zależy od konstrukcji sufitu, wielkości pomieszczenia i projektu wnętrza. W westybulu, gdzie trzeba podkreślić elementy dekoracyjne, ściany lub inne detale wystroju, dodatkowo stosuje się szynowe oprawy akcentowe.

Światło w holach

Hole centrów biznesowych często różnią się od zwykłego korytarza większą powierzchnią i bardziej złożonym wyposażeniem. Światło decyduje w nich nie tylko o wygodzie poruszania się, ale też o odbiorze całej przestrzeni.

Oświetlenie podstawowe zapewnia wygodną widoczność. Oświetlenie akcentowe dodatkowo wyróżnia ladę administratora, logo, ścianę dekoracyjną, kolumny lub inne charakterystyczne elementy architektury. Takie podejście pozwala uniknąć pomieszczenia zalanego światłem, w którym wszystkie powierzchnie wyglądają tak samo.

Jednocześnie światło dekoracyjne nie może pogarszać funkcjonalności stref, w których się znajduje. Jasne reflektory w polu widzenia lub zbyt ostry kontrast między częściami pomieszczenia stają się źródłem dyskomfortu.

Oświetlenie centrum handlowego i miejsc wspólnych

Projekt oświetlenia centrum handlowego obejmuje przede wszystkim miejsca wspólne: galerie, korytarze, hole, schody, przejścia, toalety i pomieszczenia pomocnicze. Oświetlenie sklepów i food courtów zwykle planuje się osobno, z uwzględnieniem koncepcji projektowej i księgi marki danego przedsiębiorstwa.

W galerii handlowej światło ma zapewniać swobodne i wygodne poruszanie się między sklepami. Odwiedzający musi dobrze widzieć kierunek ruchu, wejścia do poszczególnych stref, schody ruchome, schody i tablice informacyjne. Przy tym nie powinien odczuwać dyskomfortu z powodu zbyt jasnych źródeł światła.

W długich galeriach ważne jest równomierne oświetlenie całej trasy bez ciemnych odcinków i ostrych różnic jasności. Zależnie od projektu wnętrza stosuje się do tego oprawy wpuszczane, systemy liniowe, połączenie światła podstawowego i akcentowego.

Oświetlenie centrów handlowych zależy też od wielkości i typu budynku. Wysokość sufitu, szerokość galerii, konfiguracja holi i rozmieszczenie stref funkcjonalnych bezpośrednio wpływają na wybór opraw i charakter rozsyłu światła.

Główna cecha oświetlenia CH i CHR: praca z witrynami

W centrum handlowym światło ogólne sąsiaduje ze światłem dziesiątek osobnych sklepów. Każdy najemca urządza własną witrynę i salę sprzedaży. Oświetlenie CH nie może więc wizualnie z nimi konkurować.

Jeśli galeria jest zbyt jasna, brakuje potrzebnej różnicy między nią a witrynami. Wtedy sklepom trudniej wyróżnić towar i wejście na tle przestrzeni ogólnej. Zadaniem światła w galerii jest więc zapewnienie wygodnej widoczności i nawigacji. Witryny mają pozostać głównymi akcentami wizualnymi.

Szczególnie ważne są oprawy umieszczone bezpośrednio przed sklepami. Źle skierowane światło może odbijać się w szkle, tworzyć odblaski lub wizualnie mieszać się z oświetleniem wnętrza witryny.

Do oceny jakości oświetlenia sali sprzedaży dobrze sprawdza się prosty test: przejdź galerią tak, jak robi to zwykły odwiedzający. Najpierw postrzega on ogólne otoczenie, a potem poszczególne sklepy i ich witryny. Jeśli najjaśniejsze elementy znajdują się w przejściach, ta wizualna logika zostaje zaburzona.

Oświetlenie CHR: różne strefy w jednym kompleksie

Centrum handlowo-rozrywkowe składa się nie tylko z galerii handlowych. W jednym budynku mogą być duże westybule wejściowe, przejścia między piętrami, schody, schody ruchome, strefy oczekiwania, toalety i pomieszczenia techniczne. Każde z tych miejsc wymaga własnego podejścia do oświetlenia.

W galeriach głównym zadaniem jest wygodne poruszanie się i czytelna orientacja. Przy schodach ruchomych i schodach trzeba dobrze widzieć kierunek ruchu i zmianę poziomu powierzchni. W dużych holach trzeba uwzględnić wysokość sufitu, odległość do powierzchni i ogólną skalę przestrzeni. W pomieszczeniach pomocniczych najważniejsza jest funkcjonalność.

Z tego powodu do oświetlenia CHR jeden typ opraw nie wystarczy. Właściwe jest jednoczesne użycie różnych typów źródeł światła: wpuszczanych i natynkowych, opraw liniowych, reflektorów i innych.

Oświetlenie nawigacyjne i awaryjne

W dużych obiektach komercyjnych osobną uwagę poświęca się oznaczeniom wejść i ewakuacji. Muszą one być dobrze widoczne wśród elementów dekoracyjnych i jasnych opraw.

Oświetlenie awaryjne i oznaczenia dróg ewakuacyjnych projektuje się jako osobny system. Świetlne oznaczenia wyjść mają przyciągać uwagę i spełniać swoją funkcję niezależnie od wystroju wnętrza.

Szczególnie starannie trzeba planować oświetlenie schodów, przejść i miejsc ze zmianą poziomu podłogi. W takich częściach ważne jest unikanie zaciemnienia, cieni i ostrych różnic światła, które mogą utrudniać wyraźne widzenie otoczenia.

Jakie oprawy nadają się do dużych pomieszczeń komercyjnych

W miejscach wspólnych centrów biznesowych i CHR często stosuje się oprawy wpuszczane i obrotowe. Pozwalają one zorganizować oświetlenie podstawowe dużych powierzchni i w razie potrzeby dokładniej skierować światło na poszczególne elementy lub strefy pomieszczenia.

Oprawy natynkowe stosuje się tam, gdzie konstrukcja sufitu nie pozwala na montaż wpuszczany lub gdy taki wariant lepiej pasuje do projektu pomieszczenia. Do długich korytarzy i galerii dobrze nadają się rozwiązania liniowe.

Oprawy szynowe są szczególnie wygodne tam, gdzie potrzebne są akcenty: w westybulach, przy elementach dekoracyjnych lub innych ważnych detalach wnętrza. Ich zadaniem jest uzupełnianie oświetlenia podstawowego, a nie zastępowanie go w całym pomieszczeniu.

Przy wyborze wyposażenia ważny jest nie tylko wygląd opraw. Trzeba je dobierać na podstawie analizy parametrów i cech pomieszczeń. Znaczenie mają wysokość montażu, układ tras odwiedzających, funkcjonalność i cechy projektu poszczególnych części przestrzeni.

Kontrola oświetlenia po montażu

Po montażu system warto ocenić bezpośrednio w gotowych pomieszczeniach. Najlepiej przejść główne trasy tak, jak robi to odwiedzający: od strefy wejściowej do recepcji lub galerii handlowej, a potem do wind, schodów i korytarzy. W ten sposób można sprawdzić następujące kwestie:

• czy dobrze widać wejścia, ladę administratora, windy i główne kierunki ruchu;
• czy oprawy nie oślepiają podczas poruszania się korytarzami i galeriami;
• czy oznaczenia i elementy nawigacji nie giną na tle światła ogólnego;
• czy schody i przejścia między częściami budynku są dostatecznie dobrze oświetlone;
• czy światło galerii handlowej nie konkuruje z witrynami sklepów;
• czy oprawy przed witrynami nie tworzą niepożądanych odbić w szkle;
• czy charakter oświetlenia odpowiada przeznaczeniu każdej strefy.

Taka kontrola jest szczególnie ważna w dużych pomieszczeniach, gdzie poszczególne strefy mogą wyglądać zupełnie inaczej niż na planie. Światło ma pomagać człowiekowi w poruszaniu się, a nie tworzyć dodatkowy szum wizualny.

Podsumowanie

Oświetlenie centrów biznesowych, CH i CHR dotyczy przede wszystkim miejsc wspólnych: wejść, recepcji, stref wind, holi, korytarzy i galerii handlowych. Każde z nich wymaga własnej równowagi światła ogólnego i akcentowego.

W centrum biznesowym światło pomaga odwiedzającemu szybko znaleźć wszystkie ważne dla niego obiekty i strefy. W centrum handlowym oświetlenie ogólne galerii nie powinno być bardziej widoczne niż witryny sklepów. Jeśli światło zaprojektowano właściwie, odwiedzający nie zastanawia się nad trasą: przestrzeń sama podpowiada, dokąd iść dalej.